Wasze wyprawy

Polska: Mazowsze - Przewodnik

Większość turystów przyjeżdżających na Mazowsze zazwyczaj zwiedza tylko Warszawę. Nawet sami warszawiacy niechętnie wyruszają gdzieś dalej niż do Kampinosu.

Dworki i pałace

Barokowy pałac w Nieborowie był siedzibą kardynała prymasa Stefana Radziejowskiego. Wzniesiono go w latach 1695-1697 według projektu Tylmana z Gameren. Pałac był wielokrotnie przebudowywany, miał też wielu właścicieli: Towiańskich, Lubomirskich, Ochockich, Ogińskich i Radziwiłłów. Obecnie mieści się w nim oddział warszawskiego Muzeum Narodowego. Wnętrze kryje bogate wyposażenie, dzieła sztuki i bibliotekę ze starodrukami. Chociaż do oddalonego o 10 km parku w Arkadii prowadzi zabytkowa aleja lipowa, na pewno łatwiej będzie przejechać ten odcinek samochodem. W Arkadii jest romantyczny park krajobrazowy założony w latach 1779-1821 przez Helenę z Przeździeckich Radziwiłłową.

Późnobarokowy pałac Bielańskich w Otwocku Wielkim jest jednym z najcenniejszych kompleksów pałacowo-parkowych w Polsce. Po wojnie służył państwowym dygnitarzom, obecnie znajduje się w nim Muzeum Wnętrz. Warto odwiedzić także Jabłonną (pałac został zaprojektowany przez Dominika Merliniego) oraz Radziejowice (głównie dla pięknego ogrodu angielskiego).

Słynny dworek, a raczej oficyna dworska znajduje się w Żelazowej Woli. Ponieważ według wszelkiego prawdopodobieństwa urodził się w niej Fryderyk Chopin, odwiedzają ją wycieczki z całej Polski i z zagranicy. Sam dom jest skromny zarówno wewnątrz, jak i na zewnątrz. W sześciu izbach umieszczono tylko nieliczne pamiątki rodzinne, gdyż większość eksponatów uległa zniszczeniu wraz z budynkiem w czasie II wojny światowej.

Zamki: Zwiedzanie proponuję zacząć od zamku w Czersku, który w XIII wieku stał się nagle najważniejszym ośrodkiem władzy politycznej i kościelnej na Mazowszu. Jeszcze w połowie XIV wieku miasto było stolicą samodzielnego Księstwa Czerskiego. Do utraty kluczowej dla regionu pozycji przyczyniła się... zmiana biegu koryta Wisły. Zwiedzając malownicze ruiny XIV-wiecznego zamku, warto wspiąć się wąskimi schodami na południowo-zachodnią basztę i spojrzeć na niewielkie Jezioro Czerskie - pozostałość po meandrującej Wiśle.

Równie dostojnie prezentuje się XIV-wieczny zamek w Ciechanowie. Przyjemnie chodzi się po jego murach wcześnie rano, poza sezonem. Spacer po stromych schodach i wąskich korytarzach dostarcza większych emocji. Samemu zapala się wtedy światła. Po pokonaniu trzech kondygnacji i 20 m wysokości staje się na szczycie wieży. Rozciąga się z niej piękny widok na miasto i okoliczne łąki. W obu wieżach zamkowych znajduje się interesująca ekspozycja prezentująca historię budowli i oręża z epoki.

Kolejny jest niewielki, wzniesiony w 1423 roku zamek w Liwie. Zbudował go twórca warowni ciechanowskiej, mistrz Niklos. Zamek był na przestrzeni dziejów wielokrotnie niszczony, do dziś zachowała się jedynie wieża bramna pochodząca z XVI wieku, a i ta pewnie nie przetrwałaby II wojny światowej, gdyby archeolog Otton Warpechowski nie wmówił hitlerowcom, że zamek pierwotnie zbudowali Krzyżacy.

Kościoły
Romańska świątynia w Czerwińsku nad Wisłą, stojąca na malowniczej skarpie, jest najstarsza - wzniesiono ją prawdopodobnie w 1155 roku. Budowla nosi ślady licznych późniejszych przeróbek, romańskie są jedynie fragmenty: portal, okna, absydy, kolumny oraz zespół fresków, największy i najcenniejszy tego typu w Pols. Warto przyjrzeć się cudownemu obrazi Matki Boskiej z Dzieciąt XVII wieku znajdującemu się w ołtarzu głównym, który jest celem licznych pielgrzymek. Przy okazji lekcja historii. Podono gdzieś w tych okolicach w 1410 roku przeprawiały się wojska polsko-litewskie zmierzające pod wodzą Władysława Jagiełły pod Grunwald.

Gotycki kościół w Brochowie
znany jest przede wszystkim z dwóch powodów: unikalnej konstrukcji obronnej oraz jako miejsce chrztu Fryderyka Chopina. Pochodzi z połowy XVI wieku. Otoczony wysokim na 2 m murem, wyposażony jest w trzy grube, wysokie, okrągłe wieże z okienkami strzelniczymi. Ostateczny gotycko-renesansowy kształt nadał kościołowi architekt z Wenecji. W roku 1806 Mikołaj Chopin poślubił w tej świątyni Justynę Teklę Krzyżanowską, a cztery lata później ochrzczony został ich syn, Fryderyk. Dłuższy opis romantycznej historii przeczytać można na tablicy pamiątkowej umieszczonej przy wejściu.

Drewniane kościoły
są piękne, ale niestety - bezbronne wobec żywiołów, o czym świadczy historia XIV-wiecznej świątyni w Długiej Kościelnej, która spłonęła w 2000 roku. Najstarsze znajdujące się w Rębowie, Zakrzewie i Królewie pochodzą z XVI i połowy XVII wieku. Za najpiękniejszy uważa się kościół w Goźlinie (Mariańskie Porzecze) z późnobarokową iluzjonistyczną polichromią oraz świątynię w Skułach z barokowym wyposażeniem.

Jeśli na zwiedzanie zostanie jeszcze chwila, polecam wypad do Łowicza (bogate barokowe wnętrze katedry), Pułtuska (bazylika z renesansowym sklepieniem i bogatym wyposażeniem), Kobyłki (rokokowy kościół z iluzjonistycznymi malowidłami) oraz do Węgrowa (fara z jedną z najpiękniejszych w Polsce polichromii). Pielgrzymi chętnie zajrzą zaś do Niepokalanowa, znanego sanktuarium założonego przez ojca Maksymiliana Kolbe.

Miejscowści letniskowo-lecznicze
Otwock - ulice Kościuszki i Reymonta. Zgubmy się w zalesionych sosnami uliczkach i rozsmakujmy w architekturze drewnianych otwockich willi budowanych w stylu nadświdrzańskim stworzonym w roku 1880 roku przez słynnego malarza i grafika Michała Elwiro Andriollego. Moda na Otwock pojawiła się w XIX wieku. Warszawiacy docenili mikroklimat (opady o 30 proc. mniejsze niż w Warszawie), który powstał, jak można przypuszczać, dzięki suchym borom sosnowym rosnącym na grubej warstwie piachu. Już w 1893 roku powstało pierwsze sanatorium gruźlicze (ul. Kościuszki), a za nim kolejne ładne obiekty o charakterze leczniczym.
Konstancin - tu o wiele łatwiej odnaleźć zabytkowe wille. Zachęcam do spaceru w niedomkniętym kwadracie ulic Skargi, Żeromskiego, Matejki i Piasta. Konstancińskie wille są też w o wiele lepszym stanie niż otwockie, gdyż kurort nie ucierpiał w czasie wojny. Po spacerze można wpaść do parku zdrojowego na inhalacje z solanki.

Żaden utwór zamieszczony w serwisie nie może być powielany i rozpowszechniany lub dalej rozpowszechniany w jakikolwiek sposób (w tym także elektroniczny lub mechaniczny) na jakimkolwiek polu eksploatacji w jakiejkolwiek formie, włącznie z umieszczaniem w Internecie - bez pisemnej zgody TIME S.A. Jakiekolwiek użycie lub wykorzystanie utworów w całości lub w części z naruszeniem prawa tzn. bez zgody TIME S.A. jest zabronione pod groźbą kary i może być ścigane prawnie.