Wasze wyprawy

Porcelana ze świętokrzyskiego Ćmielowa zachwyca cały świat

Żywe Muzeum Porcelany w Ćmielowie

fot.: TomaszKobylanski

Żywe Muzeum Porcelany w Ćmielowie
Ćmielów to polska stolica porcelany, a początki jej produkcji w świętokrzyskim miasteczku sięgają początków XIX w. W ostatnich latach ręcznie wykonywana ceramika zyskuje jednak rozgłos na całym świecie. Można ją zobaczyć w Żywym Muzeum Porcelany.

Proces tworzenia ćmielowskiej porcelany jest prezentowany w Żywym Muzeum Porcelany działającym przy manufakturze AS Ćmielów. Można w nim zwiedzić starą część manufaktury, w tym zobaczyć "od środka" ogromny, 22-metrowy, przedwojenny piec do wypalania porcelany. W muzeum można też podpatrzeć tajniki pracy miejscowych artystów oraz jak "krok po kroku" powstają porcelanowe dzieła. To jednak nie wszystko: odwiedzający mogą wziąć także udział w warsztatach i samodzielnie zaprojektować słynną figurkę ćmielowskiego kotka albo filiżankę oraz pomalować je według własnego pomysłu. Na wystawie można zobaczyć też kopię porcelanowego naczynia do yerba mate zdobionego misternymi, platynowymi zdobieniami i papieskim herbem. Otrzymał je papież Franciszek. Porcelana z Ćmielowa trafiła także do innych, najważniejszych osób na świecie – figurki własnych psów otrzymali prezydent George W. Bush i Barack Obama. Dlaczego taka figurka nie trafi do Donalda Trumpa zdradzą muzealni edukatorzy.

W trakcie wizyty można przekonać się także na własne oczy, jak ogromny wysiłek jest potrzebny do wykonania porcelany. Stworzenie najbardziej skomplikowanych figurek zajmuje lokalnym artystom długie tygodnie. Nie bez znaczenia jest też to, że w niektórych przypadkach zaledwie osiem na sto wykonanych figurek zyskuje idealny efekt i trafia do sprzedaży. 

Żywe Muzeum Porcelany w Ćmielowie
Żywe Muzeum Porcelany w Ćmielowie

Różowa porcelana odkryta ponownie po 70 latach

Produkcja jest jeszcze bardziej skomplikowana w przypadku różowej porcelany, która jest uznawana przez znawców i koneserów za jeden z najbardziej luksusowych rodzajów porcelany. Do jej produkcji potrzeba aż 11 składników, zamiast trzech podstawowych surowców. Przez ostatnich 70 lat proces tworzenia różowej porcelany był jednak wstrzymany i udało się go uruchomić ponownie dopiero w ostatnich 2013 r. 

Odkrywcą procedury jej wytwarzania był przedwojenny współwłaściciel ćmielowskiej fabryki porcelany i jej główny technolog, Bronisław Kryński. To właśnie Kryński opatentował skład mieszanki porcelanowej w 1936 r. i był jedyną osobą, która wiedziała, jak ją wytwarzać. Niestety, chemik zginął podczas II wojny światowej w jednym z obozów koncentracyjnych, nie pozostawiając nikomu tajemnej receptury na stworzenie tej zachwycającej oczy porcelany. - Po wojnie uznano, że receptura na uzyskanie tej szlachetnej porcelany została raz na zawsze utracona. Eksperci z Ćmielowa przeprowadzili setki prób, eksperymentowali z barwnikami naturalnymi i sztucznymi, jednak bezskutecznie – wyjaśnia Adam Spała, aktualny właściciel fabryki. Dopiero przekazane niemal siedem dekad po wojnie przez córkę Kryńskiego zapiski pozwoliły na ponowne wytworzenie różowej porcelany. Jak uchyla rąbka tajemnicy Adam Spała, poszukiwanym przez dziesięciolecia składnikiem, który pięknie barwi ten typ porcelany, okazało się być złoto. - Specjalne pudry i barwniki stworzone na jego bazie sprawiają, że porcelana ma tak niepowtarzalny kolor - mówi Spała.

Dziś fabryka AS Ćmielów jest jedyną manufakturą w Europie produkującą wyroby z różowej porcelany według przedwojennej receptury. Produkowane są z niej filiżanki i serwisy (dekorowane 24-karatowym płynnym złotem) oraz zachwycające przyjezdnych z różnych zakątków Polski i świata figurki. Specjalny projekt stworzył słynny polski kompozytor Włodek Pawlik, projektując w 2014 roku autorską filiżankę z zapisem nutowym z nagrodzonego nagrodą Grammy albumu "Night in Calisia".

Wyroby z ćmielowskiej porcelany można zobaczyć w Muzeum Żywej Porcelany przy manufakturze AS Ćmielów, gdzie są prezentowane także porcelanowe eksponaty z różnych okresów produkcji. Edukatorzy prezentują także mniej lub bardziej udane próby podrabiania ćmielowskiej porcelany na całym świecie. To jednak nie wszystko, co można zobaczyć w Żywym Muzeum Porcelany w Ćmielowie. W posindustrialnej przestrzeni manufaktury działa także galeria sztuki współczesnej Van Rij, gdzie można zobaczyć prace współczesnych polskich artystów, w tym ikony i obrazy malowane na porcelanie. Jest w niej prezentowany także największy w Europie zbiór prac światowej sławy polsko-amerykańskiego artysty Lubomira Tomaszewskiego.

Tekst i zdjęcia: Tomasz Kobylański

Żywe Muzeum Porcelany w Ćmielowie
Żywe Muzeum Porcelany w Ćmielowie
Żywe Muzeum Porcelany w Ćmielowie
Żywe Muzeum Porcelany w Ćmielowie
Żywe Muzeum Porcelany w Ćmielowie
Żywe Muzeum Porcelany w Ćmielowie
Żywe Muzeum Porcelany w Ćmielowie
Żywe Muzeum Porcelany w Ćmielowie
Żywe Muzeum Porcelany w Ćmielowie
Żywe Muzeum Porcelany w Ćmielowie

Żaden utwór zamieszczony w serwisie nie może być powielany i rozpowszechniany lub dalej rozpowszechniany w jakikolwiek sposób (w tym także elektroniczny lub mechaniczny) na jakimkolwiek polu eksploatacji w jakiejkolwiek formie, włącznie z umieszczaniem w Internecie - bez pisemnej zgody TIME S.A. Jakiekolwiek użycie lub wykorzystanie utworów w całości lub w części z naruszeniem prawa tzn. bez zgody TIME S.A. jest zabronione pod groźbą kary i może być ścigane prawnie.