Wasze wyprawy

Wyjścia i powroty

Sciana płaczu w Jerozolimie

fot.: janusz

Sciana płaczu w Jerozolimie
Pojechaliśmy do braci starszych w wierze i tu jest moment zastanowienia. Bo Żydzi, owi bracia starsi w wierze uważają nas chrześcijan raczej za odszczepieńców, owi zaś najbardziej tu od wieków zakorzenieni autochtoni, obecnie w większości są muzułmanami.
Mezuza
Mezuza

Bóg jest Trójcą. Trzy religie Izraela.


Janusz Plewniak

Moje wyjścia i powroty
Mezuza to zwitek pergaminu z naniesionymi dwoma fragmentami Tory, umieszczony w pojemniku wykonanym z drewna, metalu, kości lub szkła, albo w rurce, i zawieszany na zewnętrznej prawej framudze drzwi, w judaizmie mający znaczenie symboliczne, historyczne i religijne. Zgodnie z tradycją pielęgnowaną w żydowskich domach, osoba przekraczająca drzwi wejściowe powinna dotknąć mezuzy dłonią. Podczas wchodzenia i wychodzenia z domu wypowiadana jest modlitwa „Niech Bóg chroni moje wyjścia i powroty, teraz i w przyszłości”. W Izraelu mezuzy są na framugach lub nawet murowanych odrzwiach nie tylko w domach prywatnych, ale także w hotelach (przy każdym pokoju), muzeach i innych budynkach publicznych.

Zacząłem od wyjaśnienia, czym jest mezuza, bo przed wyjazdem do Izraela nie miałem o niej pojęcia, oraz bo spodobała mi się towarzysząca jej modlitwa. Takich niespodzianek, takich specyficznych odkryć doświadczaliśmy częściej, zwłaszcza iż na przemian odwiedzaliśmy miejsca znane z biblii i historii, a przynależne judaizmowi, chrześcijaństwu lub islamowi. Między te religijne spotkania z przeszłością i współczesnością wtykały się doznania czysto polityczne. Jakże opowiedzieć bogaty bagaż przeżyć w podróży po Izraelu?

  Pojechaliśmy do braci starszych w wierze i tu jest moment zastanowienia. Bo Żydzi, owi bracia starsi w wierze uważają nas chrześcijan raczej za odszczepieńców, owi zaś najbardziej tu od wieków zakorzenieni autochtoni, obecnie w większości są muzułmanami. Sami Żydzi na dobre wprowadzali się na te ziemie ponownie, wracając głównie ze wschodu, przecież dopiero w XX wieku. Nowoczesne państwo Izrael powstało w 1948 roku.
Niemniej „od zawsze” są tutaj wszystkie trzy wielkie religie i mimo zgrzytów, nieźle funkcjonują.
Trudniejsze pytanie, jakie elementy innych religii są obecne w wierze i obyczajach chrześcijańskich? A nawet na odwrót też. Wpływy judaizmu na chrześcijaństwo są tak oczywiste, jak następstwo nowego po starym testamencie. Tu niczego dodawać nie trzeba. W chronologii historycznej islam będzie trzeci. Więc i on wchłonął wątki wcześniejszych wyznań. Imię Jezusa jest w Koranie wspominane 26 razy.

Według Koranu Jezus był prorokiem i zapowiedzianym wcześniej Mesjaszem, stworzonym przez Allaha w łonie Maryi bez udziału mężczyzny. W islamie Jezus jest najważniejszym zaraz po Mahomecie prorokiem. Jednakże według islamu Chrystus nie był Bogiem. Ubóstwianie Jezusa przez chrześcijan islam uznaje za odchylenie.

Trzeba się pogodzić z opiniami, że my chrześcijanie przez jednych i drugich jesteśmy odszczepieńcami od wiary. Trudniej pogodzić religijne i historyczne racje, gdy zamieszkuje się te same ziemie, te same miejscowości. Najpełniej widać to w Jerozolimie.

Jerozolima, której korzenie sięgają czasów starotestamentalnych, a może nawet jeszcze wcześniejszych, w ciągu wieków wielokrotne zmieniała przynależność państwową, ale dla Żydów zawsze była i jest ich głównym miastem. Gdy w 638 zdobyli ją muzułmańscy Arabowie, najdłużej pozostawała w rękach islamskich: Turków seldżuckich (1072-99), mameluków egipskich (1260-1517) i Turków osmańskich (1517-1917). W latach 1099-1244 panowali tam z krótką przerwą chrześcijanie (krzyżowcy). Od 1917 do 1947 miasto było częścią mandatu brytyjskiego na Bliskim Wschodzie. Każdy z panujących wycisnął piętno na mieście, każda z religii demonstrowała swoją dominację poprzez budowle; synagogi, meczety, kościoły.

Dla nas najbardziej znaczącym kościołem jest bazylika Grobu Pańskiego, znana również jako Kościół Zmartwychwstania. Znajduje się w sercu Dzielnicy Chrześcijańskiej na Starym Mieście w Jerozolimie i jest uważana za jedno z najświętszych miejsc chrześcijańskiego kultu.
Świątynia stoi w miejscu, gdzie zgodnie z tradycją Jezus został ukrzyżowany i pochowany i gdzie po trzech dniach zmartwychwstał. Kościół jest czczony jako Golgota. Został zbudowany w 335 roku przez św. Helenę; matkę bizantyjskiego cesarza Konstantyna Wielkiego. Przez długi czas uważany był za największy i najwspanialszy kościół świętej ziemi.

Przez stare miasto, wąskimi uliczkami, zaułkami kroczymy Via Dolorosa – kamienną drogą znaczoną stacjami Drogi Krzyżowej. Czy Jezus dokładnie tędy niósł swój krzyż na Golgotę? To nie ma najmniejszego znaczenia, jak nawet to, że tylko osiem z czternastu stacji ma odniesienia w Biblii. Tradycja, przyzwyczajenie to druga nasza natura.

Wspinamy się na płaskie wzniesienie, w średnich wiekach przez muzułmanów usypany taras. To zaledwie kilkaset metrów. Znajduje się tu Muzułmański Meczet na Skale (al Aksa) – meczet o złotej kopule, bryle charakterystycznej, dominującej na widokówkach z Jerozolimy. Meczet jest zbudowany nad kamieniem, z którego zgodnie z żydowską tradycją powstał świat. Dla muzułmanów i Żydów ta skała jest centrum uniwersum. Tak więc, dla wszystkich trzech religii, Jerozolima jest centrum świata wiary.

Stąd, z placu przed meczetem, mamy widok na masyw górski za rzeką – na Górę Oliwną.

Dopiero teraz naocznie uświadamiam sobie, jaka to spora odległość od Golgoty, w dodatku przedzielona wąwozem rzeki.

Góra Oliwna jest jedną z najbardziej znanych gór w Jerozolimie, to szereg wzgórz na wschodzie miasta, naprzeciwko Wzgórza Świątynnego, o wysokości ponad 800 metrów. Stąd wyjątkowy widok na stare miasto i Meczet Aksa z charakterystyczną złotą kopułą

Podobnie jak wiele miejsc w Jerozolimie, Góra Oliwna jest punktem, gdzie spotykają się wszystkie religie i ma szczególne znaczenie historyczne i duchowe, nie tylko dla judaizmu, ale także dla chrześcijan i muzułmanów. Cmentarz żydowski na zboczu góry liczy sobie tysiące lat, to najstarszy żydowski cmentarz na świecie.

Zgodnie z żydowską tradycją, na końcu świata Mesjasz zejdzie z tej góry do miasta i będzie władał Sądem Ostatecznym. Tę wiarę podzielają również muzułmanie.

Jednocześnie Góra Oliwna jest miejscem wielu chrześcijańskich budowli, ponieważ zgodnie z tradycją, tędy Chrystus wwędrował do miasta, tutaj został schwytany w ogrodzie Getsemani (ogród oliwny), tutaj płakał nad nieuchronnym upadkiem Jerozolimy, i stąd wzniósł się do nieba.

Dlatego góra jest także punktem wyjścia dużej procesji w Niedzielę Palmową, która prowadzi stąd do Bramy Lwów w murach Jerozolimy. W dniu Wniebowstąpienia, katolicy mogą również oddawać cześć w islamskiej Kaplicy Wniebowstąpienia. Ta kaplica jest najstarszym kościołem na Górze Oliwnej i znajduje się na jej najwyższym punkcie.

Wierzymy w jednego Boga stworzyciela świata, a każdy w swej wierze nieco inaczej. Tu w Jerozolimie skupiają i splatają się te różnorakie spojrzenia.

(C) Janusz Plewniak, w kwietniu 2018

- - -

Serwis fotograficzny z Izraela pod linkiem:

http://www.national-geographic.pl/fotografia/album/izrael-35

Żaden utwór zamieszczony w serwisie nie może być powielany i rozpowszechniany lub dalej rozpowszechniany w jakikolwiek sposób (w tym także elektroniczny lub mechaniczny) na jakimkolwiek polu eksploatacji w jakiejkolwiek formie, włącznie z umieszczaniem w Internecie - bez pisemnej zgody TIME S.A. Jakiekolwiek użycie lub wykorzystanie utworów w całości lub w części z naruszeniem prawa tzn. bez zgody TIME S.A. jest zabronione pod groźbą kary i może być ścigane prawnie.